Desolaat

Dit is een expeditie in een afgelegen gebied, vaak gekenmerkt door extreme weersomstandigheden en zeer lage temperaturen en de daarmee samenhangende risico's. Helikopters kunnen eventueel bijstand verlenen in noodgevallen, maar alleen als de weersomstandigheden dat toestaan, met als gevolg dat je soms enkele dagen moet wachten voordat je van de ijskap kan worden geëvacueerd.

Een groot deel van de expedities mislukt wegens materiaalpech, bevriezingsverschijnselen of fysieke uitputting. Het 25 tot 30 dagen lang, 10 a 12 uur per dag, trekken van een pulka van 100 kilo is natuurlijk ook niet te vergelijken met het lokale buurtloopje. Tel daarbij op de pitoraqs - poolstormen met orkaankracht - en het plaatje is compleet.

Pitoraqs

Pitoraques, pittige poolstormen, wind tot 200km per uur. Komen standaard uit het noodoosten en in perioden dat het weer goed is. Met name van toepassing aan de oostzijde van de ijskap, dus eerste deel van de expeditie. Dus: als het weer goed is en de wind begint toe te nemen vanuit het noordoosten (rechtsachter): tent opzetten. Mooi weer komt meestal uit westen of zuidwesten. Concreet: van voren.

Slecht weer komt meestal uit het oosten of zuidoosten, te herkennen aan de wolken en halo om de zon. Halo: zonlicht dat wordt weerkaatst op ijskristallen, absoluut teken van storm.

Concreet: Storm komt van achteren. Vaak omkijken want het kan heel snel gaan, met name bij Pitoraque. Toenemende winden en toenemende temperaturen. Hoge cirruswolken.

Temperaturen schommelen minder tijdens storm maar door toegenomen vochtigheid voelt het bitterkoud aan.

Bevriezing

De expeditie vindt plaats onder grillige omstandigheden. IJs, wind, koude (minus 86,2 Graden Celsius is het wereldrecord gemeten op e Zuidpool, Groenland is ietje minder koud), ijsberen, onderkoeling en uiteindelijk bevriezing liggen constant op de loer. Bevriezing is net zo geniepig als koolstofmonoxidevergiftiging; je merkt er niets van, tot het al te laat is. Als de cellen van het weefsel (vocht) eenmaal bevroren zijn en het vocht in de cellen is door bevriezing uitgezet, vriest het weefsel kapot en is het kwaad geschied. Het belangrijkste tijdens dit soort expedities is dan ook het voorzien van je motor met brandstof. Hoe koud het ook is, je moet blijven eten. De tips die de Belgische poolreiziger Dixie Dansecours geeft: eten, bewegen en gewoon niet aan de koude denken. Dixie heeft het zelf altijd koud, maar als hij op expeditie is schakelt hij eenvoudigweg zijn gevoel voor koude uit; hij denkt er niet aan. De tips die Matt, onze adviseur op Groenland ons op het hart drukt: ‘one of the nicer things of being a polar traveller, is being able to eat like a pig'. Volgens Matt zijn drie dingen van levensbelang: houd je tent heel (beschutting), houd je brander heel (warmte) en houd je slaapzak ijsvrij (droog).

IJsberen

Om jezelf tegen ijsberen te beschermen, kan je gebruik maken van een Critter Gritter. Dit is een elektronisch beerwaarschuwingssysteem dat je attendeert op eventuele ijsbeertjes die aan je tent willen snuffelen. Het systeem functioneert (als het goed is) in extreme koude, maar er wordt maar weinig gebruik van gemaakt in de praktijk. Matt adviseert ons gewoon een geweer mee te nemen voor het kleine kansje dat een beer ons wenst te achtervolgen, wanneer we in de eerste dagen de ijskap opklimmen. De beren zitten met name aan de kust, daar waar het eten is en niet op de ijskap zelf, waar eigenlijk alleen ijs te vinden is. In het geval wij de ijskap oplopen, wil een beer nog wel eens denken dat er een lunchhapje wegtrekt uit zijn domein en dan heeft er nog wel eens de eentje de neiging de achtervolging in te zetten en je op te eten.

Gelukkig heb ik een Paul bij me die bij de commando's vast heeft geleerd hoe je met blote handen een beertje moet villen. Edoch als het uit de hand loopt, ben ik toch geruster met een wapen. Als ik medelijden met de beer krijg, kan ik Paul afremmen.