Prachtig fietsen rondom Willingen-Usseln

Het hart van het Duitse Sauerland

Usseln is schitterend gelegen, weggestopt tussen de beboste heuvels van het Duitse Sauerland.

Hoog Sauerland, een vakantieplek voor die mensen die van bergen, rust, stilte, ruimte en gezonde berglucht houden. Je treft een landschap met (vulkanische) bergen, bossen, en burchten en vele dorpjes met vakwerkhuizen. de bergen leveren ideale omstandigheden voor het maken van wandel- en mountainbiketochten. Met name de heuvels rondom Willingen en Winterberg staan bekend als populaire skioorden in de winter. Op slechts 4 uur rijden van de Randstad (358,6 km), zijn Nederlanders binnen enkele uren tussen de sneeuw en de Bratwursten.

Wat veel minder bekend is, is dat het gebied rondom Usseln tevens een walhalla vormt voor mountainbikers. Ook daar in Duitsland weten ze dat nog niet zo goed. Het gemütliche en rustige Sauerland stelde zich tot voor kort met name open voor wintersporters (skiërs en langlaufers) en wandelaars. Aan scheurende bikers was misschien geen behoefte of er werd niet aan gedacht.

Dat is echter veranderd. Het Sauerland heeft een heuse ‘bike-marathon', er is het jaarlijkse bike-festival en er is een heus downhill-parcours voor de geoefende snelheidsduivels. Tevens is nog niet zo heel ver terug de hoogste outdoor-klimwand (in Duits Kletterwand, klinkt wat onheilspellend...) van Europa gebouwd in Willingen. De toren met de klimwand bevindt zich vlak naast de Mühlenkopfschanze; de hoogste skispringschans van Europa.

Tijdens een van mijn bezoeken aan het Sauerland, besluit ik met vriendin de proef maar eens op de som te nemen. We lenen twee mountainbikes en kiezen voor route 26, de Dorfenroute, een 4-sterrenroute die ons langs alle pittoreske dorpjes voert over maar liefst 1232 hoogtemeters; een pittig tochtje, zo zouden we ontdekken.

De Duitse omschrijving:

Tour 26: Dörfer Tour

Distanz 49 km | HM 1232 hm | Dauer 03:30 h bis 4:00 h | Schwierigkeit 2* | Kategorie 4*

Sightseeing-Tour durch das Waldeckische Upland. Willingen und seine Nachbarorte stellen sich bei dieser Tour vor, die zunächst 500 Meter in Richtung Ettelsberg und dann unterhalb des Wild- und Märchenparks in den Ortsteil Stryck führt. Wir durchqueren das Tal und fahren auf die Bundesstraße, wo unsere Uplandreise bei den Weltcup- Parkplätzen erst so richtig beginnt. Wir biken in Richtung Orenberg, überqueren die Bahngleise über die alte Brücke und folgen dem kleinen Teerweg bis kurz vor die Kuppe.

Ein Feldweg führt nach rechtsin Richtung Aartal. Wir bleiben oben und folgen dem Trail ins Tal nach Schwalefeld.Unser nächstes Ziel ist Rattlar, das höchstgelegene Dorf des Uplands. Der Aufstieg am Friedhof eröffnet einen schönen Blick ins Tal, mit dem wir uns aus dem Rattlarer Gebiet verabschieden. Nacheiner langen Abfahrt erreichen wir Hemmighausen. Durch die Felder ist es nicht weit nach Eimelrod.Landschaftlich reizvoll ist der Weg am Waldrand entlang nach Neerdar. Nach vielen kleinen "Ups andDowns³ können wir jetzt parallel zur Hauptstraße nach Bömighausen etwas ausrollen. DiesesUplanddorf hat einen kleinen Badesee, der im Sommer zum Verweilen einlädt. Schon bald sind wir inWelleringhausen, dem kleinsten Dorf der Tour, dessen romanische Kirche ein besonderes Kleinod ist.Es hieße nicht "Mountainbiken³, wenn wir nicht wieder Berge erklimmen müssten. Wir fahren amSonnenberg entlang zur Ohlenbeck, überqueren die Eimelroder Brücke und folgen dann dem linksabgehenden Wanderweg U 5, der kurz vor dem Ende des Tals eine sehr steile und schwierigePassage aufweist. Oben auf den Feldern treten wir auf der anderen Seite der Bahngleise den Weg inRichtung Usseln an. Wir lernen noch das Naturschutzgebiet Osterkopf und Sähre kennen und bikendann wieder oberhalb von Eimelrod ins Diemeltal bis zur Usselner Kläranlage. Hier geht es spitzhinauf in den Wald. Auf dem Trailstück Teildes legendären Willinger Bike-Marathons werdenalleKönner noch einmal gefordert. Sie können dann jedoch auf dem weiteren Wegins Aar- und Strycktal entspannen. Diese Strecke ist besonders bei schlechten Wegverhältnissen zuempfehlen, da die Route einen großen Schotteranteil aufweist. Ein weiterer Vorteil derTour: Bei hoher Durchschnittsgeschwindigkeit kann man sehr gut Kraft und Ausdauer trainieren.

Meteen valt op dat we bij een aantal kruisingen uit het zadel moeten en de plattegrond uit de rugzak moeten halen om te kijken of we nog wel op de route zitten. Het probleem is dat er niet overal bordjes staan om de richting aan te geven, met als gevolg dat je in volle vaart ergens rechtdoor schiet, ook al heb je de route nog zo goed bestudeerd en uit het hoofd geleerd (als er wel bordjes staan, ga je soms nog verkeerd, omdat je zo hard naar beneden scheurt met betraande ogen en de bordjes over het hoofd ziet, maar dat terzijde). Ik kom hier gelukkig reeds jaren, dus ik weet exact waar we ons bevinden en waar we zo ongeveer heen moeten. Daarnaast is het toch overal groen en mooi, dus ‘verkeerd' fietsen betekent enkel dat we er langer van kunnen genieten.

We pakken de route op aan de hoofdweg en beginnen direct met een pittige klim door de weilanden; dat belooft wat... Bij de eerste kruising checken we of we wel op de juiste route zitten; alle mountainbikeroutes hebben een nummer, wij volgen nummer 26 vandaag. Via glooiende grasvelden trappen we ongemerkt de Osterkopf op, een prachtige ‘berg' die is uitgeroepen tot ‘Wildshutzgebiet' en waar je diverse roofvogels kan aanschouwen, zo ook wij vandaag.

Een steile afdaling leidt ons naar het eerste dorpje dat is weggestopt in een dal: Eimelrot. Ooit werd ik hier in een schuilhutje overvallen door onweer van de ergste soort. Ik zat op de bodem van de hut, armen om de knieën, terwijl de wereld verging. Op een steenworp afstand lagen de twee restaurants van het dorpje, maar ik kon ze niet meer bereiken en moest met de auto uit mijn benarde positie worden bevrijd. Net voor Eimelrot buigen we af door een dal. Een lange asfaltweg leidt ons naar de eerste echte serieuze klim van vandaag. Ik ken hem nog van de vele wandelingen die ik hier maakte; een lang steil pad door een donker dennenbos, met veel boomwortels die het geheel glad en glibberig maken. Een echte kuitenbijter. Vriendin stapt meteen af bij de aanblik van zoveel natuurschoon. Ik daarentegen ros op mijn pedalen omhoog en haal de top op mijn tandvlees; iets dat slechts voor een enkeling is weggelegd. Niet omdat ik nu zo'n briljante fietser ben, maar drie andere factoren spelen mee. In de eerste plaats is dit technisch gezien de moeilijkste klim van onze route. In de tweede plaats heeft het net geregend en last but not least: vorig jaar heeft een storm in heel Europa, maar bovenal hier, rondgewaard (beter: rondgewaaid). Meer dan 1 miljoen bomen zijn alleen al hier in de regio ontworteld en in de rondte gesmeten als luciferhoutjes. Complete bossen zijn met de grond gelijk gemaakt. De meeste bomen zijn inmiddels geruimd, maar dit pad wordt nog immer opgesierd met talloze takjes, waar je behendig tussendoor dient te manoeuvreren. Het is kortom een mirakel dat ik bovenkom.

Als we uit het donkere bos komen, steken we de weg over en  traverseren de flanken van de Schneeberg. Een berg die met name 's winters zijn naam eer aan doet door als eerste wit te zijn, het langste wit te blijven en wit boven het dorpje Usseln uit te torenen. We rijden over een plateau dat tussen Usseln, Willingen en Stryck inligt. Onderweg een alleraardigst hindernisje in de vorm van een doorwaadbare plaats. Vriendin kiest voor de loopplank met haar bolide, ik prefereer de zgn nasse Strecke. Vriendin probeert foto's te maken met onze nieuwe digitale camera die een beetje (understatement) langzaam is, met als gevolg dat ik wel vijf keer door het slootje moet crossen alvorens ik herkenbaar op de gevoelige plaat sta. Ik ben inmiddels nat (alweer een understatement) en inmiddels sijpelt er wat bloed uit mijn scheenbeen, dat zachtzinnig in aanraking is gekomen met de tanden van mijn pedalen. Het mag de pret niet deren; de vreugden van het fietsen.

We vervolgen onze weg naar Stryck, het tweede dorpje op ons pad, waarna we via een lus direct richting Schwalefelt gaan, dorp nummer drie. Stryck ligt aan een meertje en is ‘groot‘ geworden vanwege de bekende Mühlenkopfschanze, waar jaarlijks het WK Skischansspringen plaatsvindt. De hotels en restaurants zijn als gevolg daarvan als paddenstoelen uit de grond geschoten en Stryck is steeds dichter tegen Willingen aangegroeid, waardoor het nu één agglomeratie vormt. Je zou verwachten dat door de groei en het toenemende toerisme de authentieke sfeer verloren zou zijn gegaan, maar het tegendeel is waar. Er komen meer bussen met toeschouwers, er zijn meer parkeerplaatsen (maar dat moet ook met al die bussen), maar iedereen wordt nog steeds met dezelfde open armen en gemoedelijkheid ontvangen. Eenmaal heb ik de schans beklommen om eens te ervaren hoe hoog dat nu eigenlijk is en... ik kan u verzekeren: het is heel hoog. Slechts één enkel woord lag me op de lippen: vliegangst. Een absolute aanrader om via de trappen eens de hoogte in te gaan en dan pas boven aangekomen weer om te draaien en te ervaren hoe het is. Kriebels in je buik, als verliefd zijn, maar dan een heel klein beetje erger.

Via een hele lange afdaling (single track voor de freaks onder ons) landen we (om in skivliegtermen te blijven) in Schwalefelt, waar we van de route afwijken en nog verder afdalen naar Hotel Post in het dorpsmidden. Dit is het gezelligste etablissement van dit langgerekte dorp en we strijken neer voor een heisse Schoki mit Sahne und ein Apfelstrudel mit Sahne; we hebben het ten slotte verdiend! Eenmaal binnen worden we begroet door de eigenaresse van hotel Berghof uit Usseln waar we gisteren gegeten hebben. De eigenaar hier blijkt familie van haar te zijn. Zo klein en gezellig is het hier dus; iedereen wil het je oprecht naar de zin maken en dat lukt ook hier. Nog leuker wordt het als we de prijs horen; het leven is hier (nog) betaalbaar.

Vriendinlief heeft inmiddels pien an de kont, dus we besluiten om een en ander niet al te lang meer te maken. We steken terug naar de route en stuiten op een allernaarst klimmetje. Ik schiet foto's en accelereer om het gaatje weer dicht te rijden, waarna we beide volledig geparkeerd op de helling staan. Staan alsin surplace, maar niet met de voetjes aan de grond, dat zou immers tegen ons beider karakters indruisen. Stapvoets vechten we ons omhoog; de ene na de andere omwenteling tot we boven zijn. Met rode konen, kloppende koppen en slierten slijmend snot (voorliefde voor drama-aanwakkerende alliteraties) lurken we aan ons beider bidons.

Nu volgt de langste afdaling van het traject. Met ruim 60 in het uur snoei ik door het woud (helmpje was geen overbodige luxe geweest) terwijl ik onder mijn rechteroksel doorgluur of lieftallige vriendin (géén hardcore fietster) niet met het asfalt is gaan knuffelen. Ze lacht weer; in de afdaling kan ze haar pijnlijke achterste uit het kneiterharde gelzadeltje lichten. Dit vindt ze leuk. Edoch, na een lange afdaling volgt (noodzakelijkerwijs) een klim...

Een klimmetje van de buitencategorie brengt ons van het gat Hemmighausen weer naar het dorpje Eimelrot. Vriendin rijdt nu op karakter en tandvlees. Ze heeft niet helemaal haar dag en verzoekt me vriendelijk - aangezien ik hier zo bekend ben - haar naar huis te loodsen via enkel horizontale paadjes. Ik doe mijn best en trek alle registers open. Via weilanden met enkel de lichtste glooiingen en strakke asfaltwegen vind ik (gelukkig) een zo vlak mogelijk traject dat haar terugvoert naar ons appartement. Dankbaar en met een van pijn vertrokken grijns kijkt ze me in de ogen. ‘Zo nu eerst een biertje', zegt ze. We zetten onszelf op het balkon in de zon en beginnen het vermoeiende proces van koolhydraten stapelen voor de dag van morgen die ongetwijfeld net zo mooi wordt.

Hoe kom je er?

Usseln ligt niet ver van de grotere steden Korbach en Kassel en op ongeveer 350 kilometer van Amsterdam.

Auto

Aanbevolen route: Arnhem - Oberhausen - Kamener Kreuz - Kreuz Unna - Messchede - Olsberg - Willingen - Usseln

Trein

Via Venlo, ongeveer 6,5 uur

Accommodatie

Wij hebben tijdens ons verblijf gemaakt van Hotel Berghof - Willingen-Usseln. Binnen 1 minuut zit je met je mountainbike middenin de bossen en op de onverharde single-tracks. De sympathieke waard 'Lars' is tevens een zeer goede kok en elke avond voorziet hij ons van de noodzakelijke koolhydraten voordat we nog even de sauna induiken. Een absolute aanrader. Er is verder een indoor zwembad met Jacuzzi, stoombad en solarium.

De kosten

Prijzen zijn pppd inclusief het ontbijtbuffet en gebruik van zwembad, sauna, jacuzzi, whirlpool, stoombad en infraroodcabine.

Meer info: zie de website http://www.berghof-willingen.de/